با آنها چنان سخن بگو كه غلام زر خريد گناهكار و مقصّر با آقاى بدخوى خود سخن بگويد و عذر بخواهد . « وَاخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ » 24 ابو الفتوح نوشته : براى ايشان بال مذلَّت از روى رحمت ، و اين استعارتى لطيف است ، يعنى تواضع كن با ايشان غايت تواضع . مجمع : كلمه ى « ذلّ » با كسر ذال هم قرائت شده است . « وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما » 24 طبرى : عدّه اى از اهل علم گفته‌اند : اين آيت سوره ى برائه : « ما كان للنّبىّ و الَّذين آمنوا ان يستغفروا للمشركين و لو كانوا اولى قربى » يعنى پيغمبر ( ص ) و مؤمنين نبايد براى مشركين آمرزش بخواهند اگرچه ايشان خويشان آنها باشند ، موجب نسخ اين جمله است « 1 » و محتمل است كه معنى جمله اين باشد : اگر آنها مؤمن بودند بگو : اى خدا آنها را بيامرز . مجمع : ابو اسيد انصارى گفت : حضور پيغمبر ( ص ) بودم كه مردى از بنى - سلمه آمد و عرض كرد : پس از مرگ پدر و مادر چه نيكى به آنها ميتوان كرد ؟ فرمود : استغفار و دعا براى آنها و انجام سفارشهاى آنها و احترام دوستانشان و صله ى رحم كه بوسيله ى آنها انجام مىشود . « فَإِنَّه كانَ لِلأَوَّابِينَ غَفُوراً » 25 كلمه ى « اوّابين » را مفسّرين چند معنى كرده‌اند ابو الفتوح : يعنى اگر پيش از اين در حق مادر و پدر شما را هفوتى ( لغزشى ) رفته باشد يا جفائى آنكه توبه كنيد و به سر صلاح شويد خدا بيامرزد شما را كه او آمرزندهء توبه كارانست ، و فائدهء « كان » آنست كه استمرار است يعنى « لم يزل كذلك » همواره چنين است . سعيد جبير گفت : آيه در حقّ كسانى است كه از ايشان در حق مادر و پدر لغزشى شده و غرض ايشان خير بوده است ، و اگرچه ايشان يعنى پدر و مادر خوش نداشته باشند ( آمرزش پروردگار را ) باز خداى تعالى بيامرزد آن را .

--> ( 1 ) ابو الفتوح بعد از نقل اين مطلب گويد : درست آنست كه آن آيت ناسخ اين نيست بلكه مخصّص اين است ( مصحّح ) .